فسخ قرارداد و راه های فسخ معامله

فسخ قرارداد و راه های فسخ معامله : فسخ قرارداد به عنوان یکی از ایقائات پذیرفته شده در قانون مدنی، حقی یک طرفه برای یکی از طرفین معامله و یا شخص ثالث جهت انحلال قراداد ایجاد می کند. این عمل در باب تعهدات و قراردادها در حقوق خصوصی مورد بررسی قرار گرفته است و در خصوص عقود لازم اجرا می شود. مبنای ایجاد حق فسخ ممکن است مبتنی بر قرارداد مربوطه، توافق طرفین و یا حکم مستقیم قانون باشد. در ادامه شرایط طرفین جهت فسخ معامله و موارد قانونی ایجاد حق فسخ را ذکر نموده و هرکدام از آنها را تشریح می نماییم.

شرایط طرفین جهت فسخ معامله با توجه به قانون مدنی

تمامی افرادی که اقدام به انجام اعمال حقوقی می‌کنند باید دارای شرایط ذیل باشند. این شرایط عبارتند از:

  •  قصد یا همان اراده
  • رضا به معنای عدم اکراه فرد در خصوص انجام عمل حقوقی
  •  اهلیت به معنای رشد فرد از حیث سن و عقل
  • فسخ معامله با استناد به شرط ضمن عقد و حاکمیت اراده
    اولین و مهمترین مبنای حق فسخ در معاملات، توافق طرفین با توجه به اصل حاکمیت اراده است. توافق طرفین ممکن است در ضمن عقد مورد توجه قرار گرفته باشد و در قرارداد مربوطه حق فسخ قرارداد برای دو طرف و یا یکی از طرفین و یا شخص ثالث ایجاد شده باشد و یا اینکه ممکن است پس از قرارداد و میان دو طرف ایجاد شود بدون اینکه هیچگونه اشاره ای به آن در قرارداد اولیه شده باشد.
    اگر توافق طرفین مبنی بر حق شرط در قرارداد مربوطه درج شده باشد، عنوان خیار شرط دارد که در ماده ۳۹۹قانون مدنی مورد اشاره واقع شده است. این ماده اشاره می‌کند در عقد بیع ممکن است شرط شود که در مدت معین برای بایع یا مشتری یا هردو یا شخص خارجی اختیار فسخ معامله وجود داشته باشد. همچنین در ادامه این قانون و در ماده ۴۰۰اشاره شده است اگر ابتدای مدت اختیار ذکر نشده باشد ابتدای آن از تاریخ عقد محسوب می گردد در غیر اینصورت تابع قرارداد متعاملین است.
  توقیف اموال چیست

فسخ معامله با استناد به خیارات قانونی

فسخ معامله در شرایط خاص و تعیین شده در قانون مدنی یک عمل حقوقی و معتبر شمرده می شود. این حق در قانون مدنی تحت عنوان خیارات ایجاد شده و می تواند یک معامله را منحل کند. خیارات از مهمترین مباحث ذکر شده در قانون مدنی می باشند و شامل انواع مختلفی از حقوق یک طرفه برای بایع یا مشتری و یا هر دو و حتی شخص ثالث می باشند. در مبحث بعدی این خیارات را معرفی نموده و آنها را تشریح می نماییم.

فسخ قرارداد و راه های فسخ معامله

خیار مجلس: بدین معنا که خریدار و فروشنده تا زمانی که در مجلس معامله حضور دارند و متفرق نشده اند حق بر هم زدن یک معامله لازم و صحیح را دارند. (ماده ۳۹۷ قانون مدنی)
خیار غبن: بدین معنا که هر کدام از خریدار و فروشنده مغبون شده باشد می تواند معامله را برهم بزند. خیار غبن به تفاوت فاحش قیمت مورد معامله در زمان معامله اشاره دارد بی آنکه فرد متضرر از آن آگاه باشد. (ماده ۳۹۶ قانون مدنی)
خیار شرط: بدین معناست که طرفین و شخص ثالث بتوانند در یک برهه زمانی معین، حق بر هم زدن معامله را داشته باشند. (ماده ۳۹۹ قانون مدنی)
خیار تدلیس: بدین معنا که یکی از طرفین ارزش مال خود را بیشتر از آن چیزی که هست نشان دهد و با رفتار خود طوری وانمود کند که طرف مقابل دچار اشتباه شده و به انجام معامله ترغیب گردد. (ماده ۴۳۸ قانون مدنی)
خیار تخلف شرط: بدین معنا که یکی از طرفین جهت انجام معامله شرط کند که باید کار و یا امری صورت پذیرد و یا این که مال مورد نظر صرفاً در یک حیطه خاص به کار رود؛ اگر طرف مقابل به این شرط عمل نکند طرف دیگر می تواند با توجه به خیار تخلف شرط معامله را فسخ کند. (ماده ۲۳۴ قانون مدنی)
خیار عیب: خیار عیب که مهم‌ترین خیار موجود در معاملات و قراردادهاست بدین معناست که اگر جنس و یا عوض آن عیبی داشته باشد طرف متضرر می تواند معامله را فسخ کند. (ماده ۴۲۲ قانون مدنی)
خیار شرکت: در صورتی مورد استناد واقع می‌شود که مال مشاع بدون کسب رضایت دیگر شرکا فروخته شود و سپس شرکای مورد نظر قرار داد را نافذ ندانند. (ماده ۴۴۱ قانون مدنی)
خیار رویت: این خیار در نتیجه معامله ای که بدون رویت مورد معامله انجام شده است به وجود می آید. در صورتی که بایع، مال مستتر را به نحوی تعریف و تشریح کند که طرف مقابل تشویق به انجام معامله گردد اما بعداً مشخص شود که تعاریف ارائه شده با واقعیت منطبق نمی باشد طرف متضرر می تواند با استناد به خیال رویت معامله را فسخ کند. (ماده ۴۱۰ قانون مدنی)
خیار تاخیر ثمن: این خیار که در برخی از قراردادها منجر به فسخ معامله می شود به معنای عدم تسلیم ثمن در زمان مشخص به فروشنده میباشد. طرفی که در این خصوص متحمل خسارت شده است می تواند با استناد به خیال تاخیر ثمن، معامله را به کل فسخ کند. (ماده ۴۰۳ قانون مدنی)
خیار حیوان:این خیار صرفاً در خصوص خرید و فروش جانوران اهلی و غیر اهلی به کار می‌رود. در این خصوص اگر مورد معامله حیوان باشد خریدار می تواند ظرف سه روز از معامله آن را فسخ کند. این خیار صرفاً به خریدار تعلق دارد و فروشنده توانایی استفاده از آن را ندارد. (ماده۳۹۸ قانون مدنی)
خیار تعذر تسلیم: زمانی که یک معامله صورت می گیرد و فروشنده در تسلیم مورد معامله ناتوان گردد، خریدار میتواند معامله را با توجه به خیار تعذر تسلیم فسخ کند. (ماده۲۳۹، ۲۴۰،۳۸۰،۴۷۶ و ۵۳۴ قانون مدنی)

  چگونه شلاق را به جزای نقدی تبدیل کنیم

آثار فسخ

یکی از مهم‌ترین مسائلی که در حیطهفسخ قرارداد و راه های فسخ معامله مطرح می گردد آثار فسخ است بدین معنا که اثر این عمل حقوقی نسبت به چه زمانی است؟ آثار فسخ صرفا نسبت به آینده بوده و هیچگونه اثری نسبت به قبل از تاریخ فسخ ندارد. در خصوص فسخ قرارداد و راه های فسخ معامله مبحثی با عنوان منافع متصله و منافع منفصله مطرح می گردد؛ منافع متصل به مورد معامله در اختیار فردی قرار می‌گیرد که پس از فسخ، مورد معامله را به دست می‌آورد و منافع منفصله در اختیار فردی قرار می‌گیرد که به صرف قرارداد صاحب مال مورد نظر شده است.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *