ورشکستگی به تقلب

ورشکستگی به تقلب
ورشکستگی

به موجب قانون، ورشکستگی حالتی است که شخص تاجر یا شرکت تجارتی از عهده پرداخت دیون خویش به طلبکاران برنیایند و دادگاه حکم به توقف فعالیت ایشان دهد. ماده ۴۱۲ قانون تجارت بیان می کند:« ورشکستگی‌ تاجر یا شرکت‌ تجارتی‌ در نتیجه‌ توقف‌ از تأدیه‌ وجوهی‌ که‌ بر عهده‌ اوست‌ حاصل‌ می‌شود.» البته ممکن است تاجر یا شرکت تجاری املاک یا مستغلاتی داشته باشند که برای ادای دیون خویش کافی باشد ولی به هر دلیل قانونی یا شخصی امکان پرداخت مطالبات غیر، در آن زمان فراهم نمی باشد.
انواع ورشکستگی

قانون گذار برای ورشکستگی انواع مختلفی را در نظر گرفته است که با توجه به رفتار تاجر یا شرکت تجارتی عبارت است از: ورشکستگی عادی (ساده)، ورشکستگی به تقصیر، ورشکستگی به تقلب.
ورشکستگی عادی

ورشکستگی ای می باشد که بدون اشتباه و تقصیر از جانب تاجر حادث می شود و عمدتا تغییر در شرایط اقتصادی یا برنامه ریزی غلط تاجر سبب این مدل از ورشکستگی می شود. عدم حمایت دولت از تجار در بحران های داخلی، تلاطم های اقتصادی و نبود سرمایه کافی از علل عمده تشدید ورشکستگی عادی می باشد.
ورشکستگی به تقصیر

ورشکستگی به تقصیر شرایطی است که ناشی از اشتباه تاجر بوده و اشتباه غیرعامدانه تاجر سبب ورشکسته شدن او شده است. این ورشکستگی در قانون جرم نبوده چرا که عمدی در رفتار تاجر نبوده و ورشکسته شدن خود مجازاتی برای اشتباه وی می باشد و نیاز به ضمانت اجرای کیفری نیست.
ورشکستگی به تقلب

به رفتار و اقداماتی اطلاق می شود که تجار به منظور نپرداختن دیون و مطالبات طلبکاران به آن متوسل می شوند. ورشکستگی به تقلب در قانون مجازات جرم انگاری شده است. ورشکستگی به تقلب جز جرایم اقتصادی می باشد چرا که مردم با اعتماد به تجار و شرکت های تجاری دست به سرمایه گذاری می زنند تا سود بدست آورند.

از جمله رفتارهای تاجر که مصداق ورشکستگی به تقلب می باشد در ماده ۵۴۹ قانون تجارت تبیین و مشخص گردیده، که عبارتند از:

۱- مخفی نمودن قسمتی از دارایی توسط تاجر.

۲- انجام معاملات صوری و معاوضه کاری توسط تاجر.

۳- تاجر با صحنه سازی خود را مدیون نشان دهد.

۴- به شکل دروغین تاجر خود را مقروض کند.

۵- مفقود نمودن دفاتر و اسناد تجارتی تاجر.

این ورشکستگی از آنجا که ناشی از تمارض می باشد و عامدانه در راستای اجحاف نمودن حقوق طلبکاران، جرم بوده و در صورت اثبات ضمانت اجرای کیفری برای تاجر خواهد داشت.
بررسی ارکان ماهوی جرم ورشکستگی به تقلب

هر بزه از سه رکن ماهوی قانونی، مادی و روانی تشکیل می شود. عنصر قانونی ورشکستگی به تقلب مواد قانونی جرم انگاری شده در خصوص این جرم می باشد که در فوق بدان اشاره گشت.

عنصر مادی:عنصر مادی مربوط به رفتار ارتکابی مجرم می باشد که می تواند در غالب فعل، ترک فعل یا حالت باشد. در جرم ورشکستگی به تقلب با توجه به مصادیق اعلامی در ماده ۵۴۹ قانون تجارت، عنصر مادی به شکل فعل نمود پیدا می کند و ورشکستگی به تقلب ناشی از ترک فعل ممکن نخواهد بود، جز در حالتی که مخفی نمودن قسمتی از دارایی صورت گرفته باشد. در واقع مخفی نمودن به صورت ترک فعل محقق شده است نه انجام فعل.

عنصر روانی: برای تحقق همه جرایم نیاز به سوء نیت عام و در برخی جرایم علاوه بر سوء نیت عام نیاز به سوء نیت خاص می باشد. جرم ورشکستگی به تقلب یکی از جرایمی می باشد که فقط نیاز به سوء نیت عام دارد. در واقع تاجر باید بخواهد که هریک از موارد ماده ۵۴۹ قانون تجارت را انجام دهد و اگر ناخواسته و بر اثر حادثه یا سرقت یا هر اتفاق دیگر یکی از موارد ماده مذکور رخ دهد عمل وی مشمول جرم ورشکستگی ناشی از تقلب نخواهد بود.
بررسی ارکان شکلی جرم ورشکستگی به تقلب

مباحث شکلی به مجموعه رفتار های لازمه در طرح شکایت و روند رسیدگی مربوط به آن، خلاصه می شود. مباحث شکلی در جرم ورشکستگی به تقلب عبارتند از: تقاضی تعقیب،مخارج تعقیب و لزوم یا عدم لزوم قرار اناطه.
تقاضای تعقیب

به موجب ماده ۵۵۰ قانون تجارت برای تعقیب تاجر ورشکسته به تقلب سه گروه را دارای صلاحیت دانسته است که عبارتند از: مدعی العموم، طلبکاران و مدیر تصفیه.

مدعی العموم: مدعی العموم یا همان دادستان مقامی است که به نمایندگی از جامعه رسیدگی به جرایم و تعقیب مجرمان را عهده دار می باشد. دادستان به محض اطلاع از وقوع ورشکستگی اقدام به پیگیری و تقاضای تعقیب می نماید. این بدان معنی نیست که رسیدگی مدعی العموم سبب پیش گیری از تقاضای تعقیب از جانب طلبکاران یا مدیر تصفیه شود.

طلبکاران: هر یک از طلبکاران که متضرر از جانب تاجر ورشکسته به تقلب باشند، می توانند رسیدگی و تعقیب کیفری را از دادسرا درخواست نمایند. علت این امتیاز قانونی برای طلبکاران این است که آنان ارتباط نزدیکی با تاجر داشته و بهتر از دو گروه دیگر از وضعیت تاجر با خبر هستند.

مدیر تصفیه: در خصوص مدیر تصفیه باید اعلام نمود که وی مستقلا حق درخواست تعقیب کیفری تاجر ورشکسته به تقلب را ندارد و فقط در صورتی از این حق برخوردار خواهد بود که در جلسه تصفیه، اکثریت طلبکاران حاضر اجازه تعقیب را به مدیر تصفیه بدهند.(ماده ۵۴۷ قانون تجارت)
مخارج تعقیب

تعقیب اصولا با دادستان می باشد ولی در ورشکستگی به تقلب با توجه به اینکه سه گروه حق تعقیب دارند، هزینه تعقیب متفاوت می باشد. در مواد ۵۴۵ الی ۵۴۸ برحسب مورد مسئول پرداخت هزینه تعقیب تعریف شده است که عبارت است از:

۱- در صورتی‌ که‌ متقاضی‌ تعقیب‌ دادستان‌ باشد مخارج‌ آن‌ را به‌ هیچ‌ وجه‌ نمی‌توان‌ به‌ هیأت‌ طلبکارها تحمیل‌ نمود. لذا، مسئولیت‌ پرداخت‌ هزینه‌ تعقیب‌ بر عهده‌ دولت‌ خواهد بود.(ماده‌۵۴۵)

۲- در صورتی‌ که‌ متقاضی‌ تعقیب‌ مدیر تصفیه‌ باشد در صورت‌ برائت‌ تاجر مخارج‌ تعقیب‌ برعهده‌ هیأت‌ طلبکارها خواهد بود. (قسمت‌ اول‌ ماده‌ ۵۴۶) چرا که‌ طبق‌ ماده‌ ۵۴۷ مدیر تصفیه‌ فقط‌ با تصویب‌ اکثریت‌ طلبکارهای‌ حاضر می‌تواند تاجر را تعقیب‌ کند.

در صورتی‌ که‌ متقاضی‌ تعقیب‌ مدیر تصفیه‌ باشد و تاجر محکومیت‌ حاصل‌ نماید، مخارج‌ بر عهده‌ دولت‌ خواهد بود ولی‌ دولت‌ می‌تواند به‌ تاجر ورشکسته‌ مراجعه‌ نماید.

۳- در صورتی‌ که‌ متقاضی تعقیب‌ یکی‌ از طلبکارها باشد و تاجر محکومیت‌ حاصل‌ نماید، مخارج‌ تعقیب‌ بر عهده‌ دولت‌ خواهد بود. (قسمت‌ اول‌ ماده‌ ۵۴۸)

در صورتی‌ که‌ متقاضی‌ تعقیب‌ یکی‌ از طلبکارها باشد و تاجر برائت‌ حاصل‌ نماید، مخارج‌ تعقیب‌ بر عهده‌ تعقیب‌ کننده‌ خواهد بود. (قسمت‌ دوم‌ ماده‌ ۵۴۸)
لزوم یا عدم لزوم قرار اناطه

قرار اناطه مطابق ماده ۱۹ قانون آئین دادرسی کیفری:« هرگاه رسيدگی به دعوا منوط به اثبات ادعايی باشد كه رسيدگی به آن در صلاحيت دادگاه ديگری است، رسيدگی به دعوا تا اتخاذ تصميم ‌از مرجع صلاحيتدار متوقف مي‌شود.» از این رو برخی از حقوقدانان معتقدند که تعقیب کیفری ورشکسته به تقلب منوط به صدور حکم ورشکستگی از دادگاه حقوقی می باشد.

در مقابل عده ای دیگر از حقوقدانان با استناد به رای وحدت رویه شماره ۲۰۵ مورخ ۲۶/۲/۱۳۴۹ معتقدند که برای رسیدگی به جرم ورشکستگی به تقلب نیاز به صدور قرار اناطه نمی باشد. از لحاظ این عده چنین تاجری در واقع ورشکسته نیست که نیاز به صدور حکم ورشکستگی باشد بلکه به تقلب درصدد ورشکسته نشان دادن خود می باشد.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *