توبه و مجازات آن

توبه در لغت از ریشه توب گرفته شده و به معنای بازگشت و رجوع می باشد و در اصطلاح بازگشت از گناه، ترک گناه و جبران اشتباهات گذاشته و نزدیک شدن به حق تعالی را توبه می گویند. این عمل یکی از موارد سقوط مجازات یا اعمال تخفیف در جرایم می باشد. این نهاد تاسیسی در پیش گیری از جرم و نیز اصلاح مجرمان نقش اساسی دارد، چراکه نشان دهنده ندامت مجرم است. در این عمل ندامت و عزم بر ترک گناه شرط می باشد. برای توبه کردن نیاز به الفاظ و کلمات و تشریفات خاصی نیست.

شرایط

برای توبه شرایط درونی و بیرونی در نظر گرفته شده است که شرایط درونی  عبارت است از: احساس پشیمانی درونی، استغفار کلامی و تصمیم بر عدم تکرار گناه (جرم). از شرایط بیرونی نیز یکی جبران ضرر و زیان وارده به زیان دیده و دیگری انجام رفتار شایسته و صالح می باشد.

توبه در جرایم حق الله و حق الناس

به اعتقاد اکثر حقوق دانان جنبه عمومی جرم همان حق الله می باشد، زیرا در این جرایم به شخص خاصی ضرر وارد نمی شود بلکه کل جامعه درگیر این جرایم می شود. در واقع جرایم حق اللهی از حیثیت عمومی برخوردارند و مجنی علیه جامعه می باشد که مدعی العموم به نمایندگی از آن اقدام به پیگیری و دفاع از حقوق افراد جامعه می کند. نتیجه آن که در جرایم حق اللهی که به موجب قانون و توسط قانون گذار معرفی و محصور شده اند این عمل  ممکن و میسر خواهد بود. لیکن توبه در حق الناس راهی ندارد و سبب سقوط مجازات نخواهد بود. زیرا در این جرایم مجرم باعث ورود خسارت به جان، مال، ناموس و حیثیت افراد شده است. علت عدم ورود توبه به حق الناس هم همین اضرار وارده به حقوق افراد می باشد. به همین دلیل مطلقا در قصاص و دیه جایی نداشته و این عمل مجرم تحت هیچ شرایطی موجب سقوط قصاص و دیه نخواهد بود.

  قصاص چیست ؟

توبه در حدود

حدود جمع حد است و به مجازات هایی گفته می شود که توسط شارع کیفیت و میزان آن تعیین شده است. جرایم حدی که توسط قانون گذار معین و محصور شده است عبارتند از: زنا، لواط، قوادی، قذف، سب النبی، شرب خمر، سرقت حدی، محاربه، بغی و افساد فی الارض. در این جرایم حدی به استثنا قذف و محاربه، با استناد به ماده ۱۱۴ از قانون مجازات اسلامی اگر متهم پیش از دستگیری و اثبات جرم، توبه نماید مجازات وی ساقط می شود. همچنین اگر مجرم اقرار به جرم خود کرده باشد و سپس توبه نماید از  وی پذیرفته خواهد شد.

در رابطه با محاربه باید گفت محاربه عبارت است از کشیدن سلاح به قصد جان، مال و ناموس مردم به گونه ای که نظم عمومی دچار اخلال شود. با توجه به شدید بودن جرم کیفری محاربه نسبت به سایر جرایم حدی، قانون گذار فقط توبه محارب قبل از دستگیری را پذیرفته و اگر محارب بعد از دستگیری یا تسلط بر او، مورد پذیرش قرار نمی گیرد.

نسبت دادن زنا به دیگری را قذف می گویند. توبه قاذف پذیرفته نیست چراکه قذف علاوه بر اینکه جز حدود و جرایم حق اللهی می باشد به علت توهین و افترا وارده بر اشخاص، جنبه حق الناسی نیز دارد.

در تعزیرات

تعزیرات جرایمی می باشند که بر خلاف حدود، کیفیت و میزان آن توسط شارع تعیین نشده است و اختیار آن با توجه به زمان و مکان و کیفیت جرایم و وضعیت مجرم در اختیار دادگاه و حاکم شرع می باشد. قانون گذار با توجه به شدت جرایم میزان مجازات در جرایم تعزیری را در ۸ دسته طبقه بندی نموده است که درجه ۱ شدیدترین مجازات ها و درجه ۸ سبک ترین مجازات ها را شامل می شوند.

  چگونه دیه بگیریم؟

توبه در جرایم تعزیری ۱ الی ۵ سبب تخفیف مجازات می شود. البته تخفیف مجازات منوط به نظر دادگاه می باشد و قاضی در اعمال تخفیف مجازات اختیار دارد و اجباری در این خصوص نیست. اگر وضعیت مجرم، ندامت وی، جبران خسارت، اصلاح مجرم و مصلحت جامعه در قبول توبه باشد حکم به تخفیف مجازات می دهد. در جرایم تعزیری ۶ الی ۸ با توجه به سبک بودن جرایم و مجازات در این طبقات، پشیمانی مجرم سبب معافیت مجرم و سقوط مجازات می شود.

در تعزیرات دو عامل سبب عدم پذیرفته شدن توبه بزه کار می شود. مورد اول  مجرمی است که اقدام به تکرار جرم کرده است. توبه در تکرار جرایم تعزیری ورود ندارد. دیگر عامل تعزیرات منصوص شرعی می باشند. با توجه به اینکه این جرایم توسط شرع معین شده اند توبه مشمول آن ها نمی شود.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *