صفحه اصلی مقاله ها توهین و افترا و هتک حرمت
توهین و افترا و هتک حرمت

توهین و افترا و هتک حرمت

آنچه در مشاوره حقوقی اقامه دعوای توهین و افترا و هتک حرمت باید بدانیم

مقدمه

انسان به خوانش قرآن کریم دارای مقامی چون خلیفة اللة می باشد که طبیعتا بالفطره دارای مقامی والا از لحاظ حیثیتی و ارزشی در نزد خداوند متعال است. با این حال حفظ حیثیت و آبروی انسان ها در جوامع اجتماعی و حساسیت انسان ها به رعایت موازین اخلاقی و حفظ حرمت و کرامت آن ها، قانونگذار را مجبور به جرم انگاری آن در صورت عدم رعایت شئونات اخلاقی توسط اشخاص در برابر یکدیگر کرده است.

توهین از ریشه ی عربی وهن در لغت به معنای خوار و خفیف کردن می باشد و در اصطلاح به عمل و رفتاری گفته می شود که با انجام آن توسط فاعل، مفعولی از لحاظ حفظ حرمت ها و ارزش ها خفیف شده و رعایت آن ها از سوی دیگران نادیده گرفته شده باشد. با این حال توسط قانون گذار جرمی به نام توهین و افترا پیش‌‌بینی شده است تا مردم از طریق اقامه این دعوا از حیثیت خود دفاع کنند. در قانون مجازات اسلامی و در بخش تعزیرات این جرم و مجازات آن تعریف شده است.

توهین

در کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی و فصل پانزدهم آن موضوعی با عنوان هتک حرمت اشخاص در دو بخش بیان شده است. در بخش اول آن و ماده ۶۰۸ این فصل از این کتاب توهین ساده را به توهین به افراد از قبیل فحاشی و هتک حرمت و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب قذف نباشد، قلمداد کرده است. مجازات آن را نیز از قرار مجازات شلاق تا هفتاد و چهار ضربه و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی دانسته است.

با دقت در مفاد بالا و استنتاج از کاربرد لفظ توهین در ماده بالا، جرم توهین می‌تواند به شکل گفتار، کردار، نوشتار و حتی اشاره باشد. بدین شکل حتی اعمال و رفتاری چون انداختن آب دهان به روی دیگری، فحاشی به عقاید و آبرو اشخاص و یا اعضای خانواده آن ها و حتی برخی اشارات انگشتان دست که در فرهنگ های مختلف با توجه به اینکه عرفا باعث خفت و خواری و تحقیر شخص است، می‌تواند از مصادیق توهین و انجام اعمال اهانت آمیز با جنبه ی کیفری آن قلمداد کرد.

البته با این حال در جایی دیگر از قانون مذکور و در ماده ۶۱۹ تعزیرات بیان شده است که هر کس در اماکن عمومی یا معابر مزاحم کودکان یا زنان بشود و یا با الفاظ و حرکات مخالف شئون و حیثیت به آنان توهین کند به حبس از دو تا شش ماه محکوم شده و متحمل تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم شود.

در بخش دیگر و دوم فصل پانزدهم قانون تعزیرات در ماده ۶۰۹ به توهین به مقامات دولتی پرداخته است که به موجب آن هر کس با توجه سمت به یکی از روسای سه قوه یا معاونان رئیس‌جمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات و یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین کند به ۳ تا ۶ ماه حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق و یا ۵۰ هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد. نکته مهم و قابل توجه در تحقق این جرم پیش بینی شده در این ماده این است که برای تحقق ارتکاب این جرم مرتکب باید به شخصیت طرف خطاب توهین خود را آگاهی و شناخت داشته باشد و نیز با واقف بودن به مقام و سمت او این عمل اهانت آمیز را مرتکب شود. در غیر این صورت عمل وی توهین به شخص عادی و از نوع ساده خواهد بود و مشمول ماده ۶۰۸.

نکته ی قابل توجه دیگر این این بخش این است که ماده در قانون مجازات مصوب سال اهانت به ۱۳۷۰ وجود دارد که اهانت به مقام رهبری را به شکل جدا از این قرار جرم انگاری کرده است: هركس به حضرت امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی رضوان ا... علیه و مقام معظم رهبری به نحوی از انحاء اهانت نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محكوم خواهد شد.

نکات

توهین می تواند به دو شکل حضوری و غیابی صورت گیرد و در جرم انگاری آن از لحاظ قانونی تفاوتی وجود ندارد.

نکته دیگر این که عمل اهانت آمیز برای تحقق و تشکیل جرم باید نسبت به افراد حقیقی واقع شود در صورتی که توهین و فحاشی نسبت به اشخاص حقوقی قابل تحقق و پیگیری نیست.

دیوان عالی کشور در این خصوص اظهار نظری دارد و آن این است که طرف خطاب اهانت و فحاشی به علاوه داشتن شرایط مذکور در بالا باید شخصی معین باشد و اهانت به یک اداره یا دستگاه اداری شامل جرم انگاری این ماده نخواهد بود.

برای تحقق جرم اهانت عمل اهانت آمیز باید صریح باشد و هر حرف خلاف ادبی توهین نیست.

شخص اگر در جواب توهین شخص مقابل به او توهین نماید مرتکب جرم شده است و این ارتجالی بودن پاسخ وصف مجرمانه را ساقط و زایل نمی‌ کند.

نحوه رسیدگی) برای اقامه دعوا توهین باید به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه کرده و با ابراز دلایل از جمله شهادت شهود موضوع مورد دعوا ثابت شود تا بتوان حکم به محکومیت خوانده گرفت.

افترا

افترا در لغت به معنای بهتان و تهمت زدن می باشد. در اصطلاح نسبت دادن موضوعی ناروا به شخصی ناروا را افترا و تهمت زدن می گویند.

با توجه به مفاد فصل بیست و هفتم قانون تعزیرات افترا را می توان به افتراء ساده ، عملی ، نشر و اشاعه اکاذیب و انتشارهجویه قلمداد کرد.

- هر کس نسبت به شخصی به نحوی از انحا، امری را صریحاً نسبت داده باشد یا آن‌ها را به شکلی در معرض عموم منتشر نماید که مطابق قانون آن عمل جرم محسوب می‌شود و در واقع چیزی جز حقیقت واقعه عنوان شده باشد و مفتری نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید جز در مواردی که موجب حد است به یک ماه تا یک سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق یا یکی از آن‌ها حسب مورد محکوم خواهد شد. این جرم از جمله جرایم مربوط به تهمت لفظی و ساده می باشد.

تبصره: در مواردی که نشر آن امر اشاعه فحشا محسوب گردد با این حال که مفتری بتواند صحت اسناد را ثابت نماید مرتکب به مجازات مذکور محکوم خواهد شد.

- هر کس به قصد ایجاد و وارد ساختن ضرری به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی کشور به وسیلهٔ انتشار نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی و دروغ هایی را نسبت به آن شخص اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت راساً یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحاً یا تلویحاً نسبت دهد اعم از این که از طریق مزبور به نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم شود. این مورد از افترا از جمله جرایمی تحت عنوان نشر اکاذیب و اشاعه آن در دنیای حقوق شناخته می شود.

- هر کس عالماً عامداً به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او می‌گردد بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به اوست بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شود. این نوع جرم از جرایم افترا به عنوان تهمت عملی شناخته می شود.

با این حال طبق قانون هرکس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند و یا هجویه را منتشر نماید، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می‌شود.

در این شرایط به کسی که تهمتی ناروا وارد شده باشد، می تواند تقاضای اعاده حیثیت از دادگاه محل مورد وقوع جرم را داشته باشد.

2a7f6460-bcd7-4319-bde9-900ce7aafd06
bc11e64d-6e2c-4135-aff3-3e7a28b82b14

مراحل اقدام

امروزه اقامه و طرح دادخواست به شکل الکترونیکی در سامانه ثنا انجام میشود. در صورت استفاده از وکیل او میتواند از این طریق اقدام به ثبت دادخواست نماید و بعد از این مرحله باید برای تعیین دادگاه و ادامه این فرآیند به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرد.

برای اقامه دعوای توهین و افترا و هتک حرمت و اعاده آن می توانید از مشاوره حقوقی موسسه حقوقی عدل جویان با استفاده از وکلای جوان و نخبه بهره بگیرید. موسسه ی حقوقی عدل جویان آمادگی پذیرش وکالت و ارائه مشاوره در زمینه دعاوی کیفری به شما عزیزان را با افتخار دارد.

تاریخ: 1397/05/27
بازگشت به مقاله ها
گروه وکلای عدل جویان
آدرس: تهران، آریاشهر، بین فلکه اول و دوم صادقیه، ابتدای شهدای صادقیه جنوبی، جنب رستوران پاییز، پلاک ۴۱، طبقه ۴
تلفن تماس: ۰۲۱۴۴۳۸۶۵۸۱
قبول پرونده های قضایی، حقوقی و کیفری توسط وکلای متخصص
مشاوره حقوقی تلفنی، حضوری و آنلاین
تنظیم لایحه و دادخواست
www.adljooyan.com
44386581
ورود اعضاء

خدمات

دادسرا ها

دفاتر اسناد رسمی

دفاتر خدمات قضائی

دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۲ فجر
02612555533
دادسرای ناحیه ۳۲ (راهور)
02166436029
حوزه دادستانی عمومی و انقلاب تهران
02135051111
دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۶ فردیس
02616642223
دادسرای ناحیه ۳۱ (جرایم رایانه ای)
02177512034
دادسرای عمومی و انقلاب شهریار
02165312949
دادسرای عمومی و انقلاب هشتگرد
۴۴۲۲۳۰۹۹۴
دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۳ شهید بهشتی
02612702741
دادسرای امنیت
02122432667
دادسرای مستقر در مجتمع قضایی عدالت
02122727470
دادسرای ناحیه ۲۵ (امور سرپرستی)
02188820086
دادسرای عمومی و انقلاب كرج
32544000
دادسرای عمومی و انقلاب ورامین
02136264000
دادسرای ناحیه ۲۶ بومهن
02176229966
دادسرای ناحیه ۲۳ (امور نیابت)
02166722561
دادسرای عمومی و انقلاب پاكدشت
02136020820
دادسرای عمومی و انقلاب دماوند
0215223181
دادسرای عمومی و انقلاب اسلامشهر
02282362335
دادسرای ناحیه ۱۰ هاشمی
02166420443
دادسرای ناحیه ۲۷ (امور جنایی)
02166640620
دادسرای ناحیه ۷ (امور مربوط به شهرداریها)
02186121693
دادسرای عمومی و انقلاب رباط كریم
02156422030
دادسرای ناحیه ۱۱ ولی عصر
02155375750
دادسرای ناحيه ۱ شميران
02122007379
دادسرای ناحیه ۱۴ شهید محلاتی
02133800836
دادسرای ناحیه ۲۱ (ویژه ارشاد)
02188739581
معاونت اجرايی دادسرا
02133902073
دادسرای ناحیه ۹ فرودگاه
02166886900
دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه ۴ (ویژه اطفال و تصادفات)
02612710498
اداره کل اجرا اسناد رسمی تهران
02188776049
دفتر اسناد رسمی ۲۱۴ تهران
02177865385
دفتر اسناد رسمی ۲۰۳ تهران
02188421042
دفتر اسناد رسمی ۱۲۸ تهران
02188975788
دفتر اسناد رسمی ۱۰۲ تهران
02188906415
دفتر اسناد رسمی ۳۶ تهران
02177581921
دفتر اسناد رسمی ۳۳ تهران
02122712515
دفتر اسناد رسمی ۲۰۱ تهران
02188763644
دفتر اسناد رسمی ۱۰۳ تهران
02166948167
دفتر اسناد رسمی ۹۹ تهران
02188775142
دفتر اسناد رسمی ۱۲۹ تهران
02133734179
دفتر اسناد رسمی ۱۰۴ تهران
02122046388
دفتر اسناد رسمی ۵۷ تهران
0212294244
دفتر اسناد رسمی ۶۳ تهران
02133119127
دفتر اسناد رسمی ۱۴۵ تهران
02188824157
دفتر اسناد رسمی ۱۷۱ تهران
02133562716
دفتر اسناد رسمی ۴۳ تهران
02122060933
دفتر اسناد رسمی ۴۴ تهران
02188888773
دفتر اسناد رسمی ۲۱۵ تهران
02133705215
دفتر اسناد رسمی ۱۴۳ تهران
02188841
دفتر اسناد رسمی ۱۹۸ تهران
02144210287
دفتر اسناد رسمی ۳۷ تهران
02122544915
دفتر اسناد رسمی ۸۳ تهران
02188684950
دفتر اسناد رسمی ۱۸۶ تهران
02144044118
دفتر اسناد رسمی ۱۲۳ تهران
02136616030
دفتر اسناد رسمی ۷۳ تهران
021-55776453
دفتر اسناد رسمی ۱۹۶ تهران
02133955732
دفتر اسناد رسمی ۱۰۹ تهران
02122854498
دفتر اسناد رسمی ۷۰ تهران
021-88785543
دفتر اسناد رسمی ۲۰۸ تهران
02122594761
دفتر اسناد رسمی ۲۱۱ تهران
02188325785
دفتر اسناد رسمی ۱۴۴ تهران
02188711253
مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه
02163972033
مصطفی میرچی
02122367953
صادق آیت الهی
02133132949
شهرام بادسار
02188480573
فریدون شریفی مقدم
02166926246
۴۵ متری زرند-روبروی درمانگاه مشیری
02166698779
غلامعلی بازیاری سروستانی
02177581921
ساختمان گلزار-طبقه دوم
02144051137
خسرو عباس داکانی
02188686988
ایرج مهرانیان
02155783428
علی قاسم زاده مقدم
02166648243
مرجان سهرابی
02126317850
مصطفی جلیلی
02166943636
بهروز میرزایی
02188736559
مسعود ماهوتچیان
02188510043
حسن آرامی
02188775142
سید محمد طباطبایی
02144139330
حسن روحانی نیا
02166568143
مجتبی رضایی
02133197272
امیر حسین وحیدی
02122068764
سیامک علوی
02177457192
بـزرگراه شهید باقری-نبش ۱۹۸ غربی
02177705583
منصور درخشنده
02144098093
حمید هاشم بیگی
02177503333
غلام رضا جوزقی
02188722336
رامین علیزاده ثابت
02122773570
محمود تلخابلو
02122851044
علیرضا ایمانی پیرآغاج
02133348713
سلوه حمید
02188058146
امیرهوشنگ ایل بیگی
02122730416
سید مجید چاووشی
02144241824
محمد رضا دشتی اردکانی
02177861413
محمد عظیمیان
02188727705
علیرضا کاغذچی
02177645342
میدان الغدیر - خیابان شهرک شهدا
02144362290
مسعود امیری
02144059098
جنت آباد جنوبی-نبش کوچه چهارم
02144494112
علیرضا سلیمی نائینی
02188884417
محمود جمشيدوند
02186031621
داود شجاعی
02155512923
حسین زرین کفش
02177702682
سعیده امیری
02122241535
حامد مظاهری
02144190448
بهمن رازانی
02188580503
محمد باقر بارعی
02188931234
غلامحسین مقدم دیزج هریک
02166221011
سیاوش سیف کلاله آقا محمدی
02177268698