توهین و افترا و هتک حرمت

توهین و افترا و هتک حرمت

آنچه در مشاوره حقوقی اقامه دعوای توهین و افترا و هتک حرمت باید بدانیم

مقدمه

انسان به خوانش قرآن کریم دارای مقامی چون خلیفة اللة می باشد که طبیعتا بالفطره دارای مقامی والا از لحاظ حیثیتی و ارزشی در نزد خداوند متعال است. با این حال حفظ حیثیت و آبروی انسان ها در جوامع اجتماعی و حساسیت انسان ها به رعایت موازین اخلاقی و حفظ حرمت و کرامت آن ها، قانونگذار را مجبور به جرم انگاری آن در صورت عدم رعایت شئونات اخلاقی توسط اشخاص در برابر یکدیگر کرده است.

توهین از ریشه ی عربی وهن در لغت به معنای خوار و خفیف کردن می باشد و در اصطلاح به عمل و رفتاری گفته می شود که با انجام آن توسط فاعل، مفعولی از لحاظ حفظ حرمت ها و ارزش ها خفیف شده و رعایت آن ها از سوی دیگران نادیده گرفته شده باشد. با این حال توسط قانون گذار جرمی به نام توهین و افترا پیش‌‌بینی شده است تا مردم از طریق اقامه این دعوا از حیثیت خود دفاع کنند. در قانون مجازات اسلامی و در بخش تعزیرات این جرم و مجازات آن تعریف شده است.

توهین

در کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی و فصل پانزدهم آن موضوعی با عنوان هتک حرمت اشخاص در دو بخش بیان شده است. در بخش اول آن و ماده ۶۰۸ این فصل از این کتاب توهین ساده را به توهین به افراد از قبیل فحاشی و هتک حرمت و استعمال الفاظ رکیک چنانچه موجب قذف نباشد، قلمداد کرده است. مجازات آن را نیز از قرار مجازات شلاق تا هفتاد و چهار ضربه و یا پنجاه هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی دانسته است.

با دقت در مفاد بالا و استنتاج از کاربرد لفظ توهین در ماده بالا، جرم توهین می‌تواند به شکل گفتار، کردار، نوشتار و حتی اشاره باشد. بدین شکل حتی اعمال و رفتاری چون انداختن آب دهان به روی دیگری، فحاشی به عقاید و آبرو اشخاص و یا اعضای خانواده آن ها و حتی برخی اشارات انگشتان دست که در فرهنگ های مختلف با توجه به اینکه عرفا باعث خفت و خواری و تحقیر شخص است، می‌تواند از مصادیق توهین و انجام اعمال اهانت آمیز با جنبه ی کیفری آن قلمداد کرد.

البته با این حال در جایی دیگر از قانون مذکور و در ماده ۶۱۹ تعزیرات بیان شده است که هر کس در اماکن عمومی یا معابر مزاحم کودکان یا زنان بشود و یا با الفاظ و حرکات مخالف شئون و حیثیت به آنان توهین کند به حبس از دو تا شش ماه محکوم شده و متحمل تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم شود.

در بخش دیگر و دوم فصل پانزدهم قانون تعزیرات در ماده ۶۰۹ به توهین به مقامات دولتی پرداخته است که به موجب آن هر کس با توجه سمت به یکی از روسای سه قوه یا معاونان رئیس‌جمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات و یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانه‌ها و موسسات و شرکت‌های دولتی و شهرداری‌ها در حال انجام وظیفه یا به سبب آن توهین کند به ۳ تا ۶ ماه حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق و یا ۵۰ هزار تا یک میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد. نکته مهم و قابل توجه در تحقق این جرم پیش بینی شده در این ماده این است که برای تحقق ارتکاب این جرم مرتکب باید به شخصیت طرف خطاب توهین خود را آگاهی و شناخت داشته باشد و نیز با واقف بودن به مقام و سمت او این عمل اهانت آمیز را مرتکب شود. در غیر این صورت عمل وی توهین به شخص عادی و از نوع ساده خواهد بود و مشمول ماده ۶۰۸.

نکته ی قابل توجه دیگر این این بخش این است که ماده در قانون مجازات مصوب سال اهانت به ۱۳۷۰ وجود دارد که اهانت به مقام رهبری را به شکل جدا از این قرار جرم انگاری کرده است: هركس به حضرت امام خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی رضوان ا... علیه و مقام معظم رهبری به نحوی از انحاء اهانت نماید به حبس از شش ماه تا دو سال محكوم خواهد شد.

نکات

توهین می تواند به دو شکل حضوری و غیابی صورت گیرد و در جرم انگاری آن از لحاظ قانونی تفاوتی وجود ندارد.

نکته دیگر این که عمل اهانت آمیز برای تحقق و تشکیل جرم باید نسبت به افراد حقیقی واقع شود در صورتی که توهین و فحاشی نسبت به اشخاص حقوقی قابل تحقق و پیگیری نیست.

دیوان عالی کشور در این خصوص اظهار نظری دارد و آن این است که طرف خطاب اهانت و فحاشی به علاوه داشتن شرایط مذکور در بالا باید شخصی معین باشد و اهانت به یک اداره یا دستگاه اداری شامل جرم انگاری این ماده نخواهد بود.

برای تحقق جرم اهانت عمل اهانت آمیز باید صریح باشد و هر حرف خلاف ادبی توهین نیست.

شخص اگر در جواب توهین شخص مقابل به او توهین نماید مرتکب جرم شده است و این ارتجالی بودن پاسخ وصف مجرمانه را ساقط و زایل نمی‌ کند.

نحوه رسیدگی) برای اقامه دعوا توهین باید به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه کرده و با ابراز دلایل از جمله شهادت شهود موضوع مورد دعوا ثابت شود تا بتوان حکم به محکومیت خوانده گرفت.

افترا

افترا در لغت به معنای بهتان و تهمت زدن می باشد. در اصطلاح نسبت دادن موضوعی ناروا به شخصی ناروا را افترا و تهمت زدن می گویند.

با توجه به مفاد فصل بیست و هفتم قانون تعزیرات افترا را می توان به افتراء ساده ، عملی ، نشر و اشاعه اکاذیب و انتشارهجویه قلمداد کرد.

- هر کس نسبت به شخصی به نحوی از انحا، امری را صریحاً نسبت داده باشد یا آن‌ها را به شکلی در معرض عموم منتشر نماید که مطابق قانون آن عمل جرم محسوب می‌شود و در واقع چیزی جز حقیقت واقعه عنوان شده باشد و مفتری نتواند صحت آن اسناد را ثابت نماید جز در مواردی که موجب حد است به یک ماه تا یک سال حبس و تا ۷۴ ضربه شلاق یا یکی از آن‌ها حسب مورد محکوم خواهد شد. این جرم از جمله جرایم مربوط به تهمت لفظی و ساده می باشد.

تبصره: در مواردی که نشر آن امر اشاعه فحشا محسوب گردد با این حال که مفتری بتواند صحت اسناد را ثابت نماید مرتکب به مجازات مذکور محکوم خواهد شد.

- هر کس به قصد ایجاد و وارد ساختن ضرری به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی کشور به وسیلهٔ انتشار نامه یا شکواییه یا مراسلات یا عرایض یا گزارش یا توزیع هرگونه اوراق چاپی یا خطی با امضا یا بدون امضا اکاذیبی و دروغ هایی را نسبت به آن شخص اظهار نماید یا با همان مقاصد اعمالی را برخلاف حقیقت راساً یا به عنوان نقل قول به شخص حقیقی یا حقوقی یا مقامات رسمی تصریحاً یا تلویحاً نسبت دهد اعم از این که از طریق مزبور به نحوی از انحا ضرر مادی یا معنوی به غیر وارد شود یا نه علاوه بر اعاده حیثیت در صورت امکان، باید به حبس از دو ماه تا دو سال و یا شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم شود. این مورد از افترا از جمله جرایمی تحت عنوان نشر اکاذیب و اشاعه آن در دنیای حقوق شناخته می شود.

- هر کس عالماً عامداً به قصد متهم نمودن دیگری آلات و ادوات جرم یا اشیایی را که یافت شدن آن در تصرف یک نفر موجب اتهام او می‌گردد بدون اطلاع آن شخص در منزل یا محل کسب یا جیب یا اشیایی که متعلق به اوست بگذارد یا مخفی کند یا به نحوی متعلق به او قلمداد نماید و در اثر این عمل شخص مزبور تعقیب گردد، پس از صدور قرار منع تعقیب و یا اعلام برائت قطعی آن شخص، مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شود. این نوع جرم از جرایم افترا به عنوان تهمت عملی شناخته می شود.

با این حال طبق قانون هرکس با نظم یا نثر یا به صورت کتبی یا شفاهی کسی را هجو کند و یا هجویه را منتشر نماید، به حبس از یک تا شش ماه محکوم می‌شود.

در این شرایط به کسی که تهمتی ناروا وارد شده باشد، می تواند تقاضای اعاده حیثیت از دادگاه محل مورد وقوع جرم را داشته باشد.

2a7f6460-bcd7-4319-bde9-900ce7aafd06
bc11e64d-6e2c-4135-aff3-3e7a28b82b14

مراحل اقدام

امروزه اقامه و طرح دادخواست به شکل الکترونیکی در سامانه ثنا انجام میشود. در صورت استفاده از وکیل او میتواند از این طریق اقدام به ثبت دادخواست نماید و بعد از این مرحله باید برای تعیین دادگاه و ادامه این فرآیند به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرد.

برای اقامه دعوای توهین و افترا و هتک حرمت و اعاده آن می توانید از مشاوره حقوقی موسسه حقوقی عدل جویان با استفاده از وکلای جوان و نخبه بهره بگیرید. موسسه ی حقوقی عدل جویان آمادگی پذیرش وکالت و ارائه مشاوره در زمینه دعاوی کیفری به شما عزیزان را با افتخار دارد.

بازگشت به صفحه اصلی
گروه وکلای عدل جویان
آدرس: تهران، آریاشهر، بین فلکه اول و دوم صادقیه، ابتدای شهدای صادقیه جنوبی، جنب رستوران پاییز، پلاک ۴۱، طبقه ۴
تلفن تماس: ۰۲۱۴۴۳۸۶۵۸۱
قبول پرونده های قضایی، حقوقی و کیفری توسط وکلای متخصص
مشاوره حقوقی تلفنی، حضوری و آنلاین
تنظیم لایحه و دادخواست
www.adljooyan.com
44386581
ورود اعضاء