قواعد حقوقی

joke

قاعده ائتمان

1-قاعده ائتمان متن : « الامین لا یضمن » یا « لیس علی الامین الاالیمین یعنی: امین ضامن نیست . یا بر امین چیزی جز سوگند لازم نیست . القواعد الفقهیه ، ج 2، صص 4 تا 16- ماده 614 و613 قانون مدنی
joke

قاعده اتلاف

2-قاعده اتلاف متن: من اتلف مال الغیر فهوله ضامن یعنی : هر کس مال دیگری را تلف کند ضامن آن خواهد بود. القواعد الفقهیه ،ج2، صص 17 تا 39- ماده 238قانون مدنی
joke

احترام مال مسلمان

3--احترام مال مسلمان متن: حرمه مال المومن کحرمه دمه » حد یث نبوی یعنی : مال مومن همانند خون وی محترم است . (اصل 46و47 قانون اساسی )
joke

قاعده احسان

4- قاعده احسان متن: « ما علی المحسنین من سبی .( سوره توبه/91( یعنی بر نیکوکاران ایرادی نیست . دکتر ابوالحسن محمدی ، قواعد فقه ، ص41 – ماده 306 قانون مدنی – ماده 55 مجازات اسلامی
joke

قاعده ارشاد

5- قاعده ارشاد متن : اعلام الجاهل علی العالم واجب یعنی : اقدام انسان در جهت ضرر خود ، مسقط ضمان است . (دکتر محمدی، قواعد فقه ، ص235- 1215قانون مدنی(
joke

قاعده اقرار عقلا

7- قاعده اقرار عقلا متن : « اقرار العقلا علی انفسهم جائز یعنی : اقرار انسان عاقل به ضرر خود نافذ است . تحریرالجمله ، ج1،ص99 ، ش 64 – ماده 1275 قانون مدنی – ماده 202 آیین دادرسی مدنی مصوب 1379
joke

الاقرب یمنع الا بعد

8- الاقرب یمنع الا بعد متن: الزموهم بما الزموا انفسهم یعنی : به هر آنچه که غیر خودتان ( پیروان مذاهب اسلامی ملتزم هستند ، شما نیز آنان را ملزم کنید) . توضیح المسائل، بحث قاعده الزام ، آیه الله خوبی
joke

البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر

10- البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر یعنی : آوردن شاهد بر عهده مدعی و سوگند خوردن بر عهده خوانده است . القواعد و الفوائد ، ج1، قاعده 154 ، ص 417- ماده 1257 و 1325 قانون مدنی – ماده 197 و 272 قانون آیین دادرسی مدنی
joke

تصد یق الامین فیما ائتمن علیه

11- تصد یق الامین فیما ائتمن علیه یعنی : صاحب مال باید قول امینی را که مال را نزد او امانت گذارده بپذ یرد
joke

تعیین

12-تعیین اگر امر دایر بین تعیین و تخییر در انجام وظیفه ای شد، اصل بر حقیقت است .
joke

التلف زمن الخیار من مال من لا خیار له

13- التلف زمن الخیار من مال من لا خیار له . یعنی : تلف شدن مال در زمان خیار ، از کیسه آن که حق خیار ندارد محسوب می شود . القواعد الفقهیه ، ج2 صص 62 تا 84 – ماده 387 قانون مدنی
joke

قاعده حل

15- قاعده حل متن : کل شی کان مشتبها بین الحلال و الحرام بحمل علی الحلال .» یعنی : اگر چیزی مشکوک بین حلال و حرام بود آن را جزء حلال ها محسوب می کنیم
joke

الدین مقدم علی الارث

16- الدین مقدم علی الارث . یعنی ادای دین ، مقدم بر ارث بردن است .ماده 868 قانون مدنی- القواعد الفقهیه ، ج 1 ، ص 240 – ماده 740 قانون مدنی
joke

الزعیم غارم . حدیث نبوی

17- الزعیم غارم . حدیث نبوی یعنی : کفیل باید از عهده مورد کفالت بر آید . ( القواعد الفقهیه ، ج 1 ص 240 – ماده 740 قانون مدنی )
joke

قاعده تسلیط

18- قاعده تسلیط متن : « الناس مسلطون علی اموالهم و انفسهم .» حدیث نبوی یعنی : مردمبر جان و مال خویش ، سلطه و اختیار دارند . ترمینو لوژی حقوقی ، ص 258 ، ش 2083 – اصل 46 و 47 قانون اساس
joke

قاعده سوق

19- قاعده سوق یعنی: آنچه در بازار و جامعه مسلمانان عرضه می شود پاک و حلال است مگر خلافش ثابت شود .
joke

اصل صحت

20- اصل صحت متن : « حمل فعل المسلم علی الصحه.» یعنی : اعمال شخص مسلمان ،محمول بر صحت و درستی می باشد . ( القواعد الفقهیه ، ج 1، ص239)
joke

عدل و انصاف

21- عدل و انصاف یعنی : اگر در تعلق مالی به یکی از دو نفر مردد باشیم بین آن دو بالمنصفاته تقسیم می شود .
joke

عدم سماع الا انکار بعد الا قرار

22- عدم سماع الا انکار بعد الا قرار . ماده 1277 قانون مدنی
joke

قاعد ه تبعیت عقد از قصد

23- قاعد ه تبعیت عقد از قصد متن : « العقود تابعه للقصود .» یعنی : عقدها تابع قصدهای متعاقدین است . (القواعد الفقهیه ، ج 4 ، ص 212 – ماده 191 و 194 قانون مدنی )
joke

قاعده علی الید

24- قاعده علی الید متن : « علی الید ما اخذت حتی تودیه .» یعنی : بر صاحب ید است تا آنچه را که گرفته به ذی حقش تحویل دهد . (القواعد الفقهیه ، ج 4، ص21 – ماده 308 قانون مدنی )
joke

قاعده غرور

25- قاعده غرور متن: « المغرور یرجع علی من غره .» یعنی : فریب خورده به کسی که فریبش داده مراجعه می کند تا خسارت بگیرد القواعد الفقهیه ، ج 1، ص225
joke

قاعده فراش

26- قاعده فراش متن : «الولد للفراش و للعاهر الحجر .»( حدیث نبوی ) یعنی : فرزند به صاحب فراش ملحق است وزانی باید سنگسار شود . القواعد الفقهیه ، ج 4 ص25 – التهذیب ، ج 8ص 168 – ماده 1158 قانون مدنی
joke

قاعده قرعه

27- قاعده قرعه متن : لکل امر مشکل قرعه یعنی : در هر امرغیر قابل حل باید به قرعه متوسل شود . ناصر مکارم شیرازی ، القواعد فقهیه ، ج 2 ، ص 155
joke

کل رهن فانه غیر مضمون

28-کل رهن فانه غیر مضمون . یعنی : در عقد رهن نباید شرط ضمان قرارداد . ماده 789 قانون مدنی
joke

قاعده لا یضمن

29- قاعده لا یضمن متن : کل عقد لا یضمن بصحیحه لا یضمن بفاسده یعنی: هر عقدی که صحیحش ضمان آور نباشد فاسدش هم ضمان آور نیست .
joke

کل عقد یضمن بصحیحه یضمن بفاسده

30-کل عقد یضمن بصحیحه یضمن بفاسده . یعنی : هر عقدی که صحیحش ضمان آور باشد فاسدش هم ضمان آور است . سبکی ، الا شباه و الانضائر ، ج2، ص 45
joke

کلما کان له منفعه محلله مقصوده تصح اجاره

31-کلما کان له منفعه محلله مقصوده تصح اجاره . یعنی : هر چیزی که دارای منافع حلال مورد نظر باشد اجاره دادنش درست است . ماده 467و 466 قانون مدنی
joke

قاعده لا ضرر

32- قاعده لا ضرر متن : لا ضرر و لا ضرار فی الا سلام یعنی : حکم ضرری در اسلام وضع نشده است . القواعد الفقهیه ،ج 6، صص9، 12، 78- اصل 40و بند 5 اصل 43 قانون اساسی
joke

لا ضمان علی المستعیر

33- لا ضمان علی المستعیر . یعنی : عاریه گیرنده ضامن نیست . ( القواعد الفقهیه ، ج 7 ص 5- ماده 640 قانون مدنی )
joke

الممنوع شرعا کال ممتنع عقلا

34- الممنوع شرعا کال ممتنع عقلا . یعنی : چیزی که شرعاً ممنوع است گویا عقلا هم ممکن نیست . ( تحریر الجمله ، ص 43 )
joke

لا مسا محه فی التحد یدات

35- لا مسا محه فی التحد یدات . یعنی چیزهایی که شرعاً اندازه خاصی دارند ( آب کر ، مقدار سفر ، بلوغ و ...) قابل مسامحه از جهت کم وزیاد شدن نیستند
joke

لا میراث للقلتل

36- لا میراث للقلتل . یعنی : قاتل از ارث مورث ، محروم است . ( ماده 880 قانون مدنی )
joke

اصل لزوم

37- اصل لزوم متن : « الاصل فی العقود لزوم .» یعنی : اصل در عقدها لزوم آنها است ( مگر خلافش ثابت شود ) ( القواعد الفقهیه ، ج 4 ، ص 163 – ماده 219 قانون مدنی)
joke

من احیی ارضا فهی له

38- من احیی ارضا فهی له . یعنی: هر کس که زمینی را اهیا کند از آن اوست . مواد 140، 141،143 قانون مدنی
joke

من استخرج ماء فهی له

39- من استخرج ماء فهی له . یعنی : هر کس آبی را استخراج کند از آن اوست . ( اصل 150 قانون اساسی )
joke

من حاز ملک

40- من حاز ملک یعنی :هر کس که حیازت ملکی را نماید مالک آن خواهد شد . ( ماده 142و 143 قانون مدنی)
joke

قاعده من ملک

41- قاعده من ملک . متن : « من ملک شیئاً ملک الا قراربه .» یعنی : هر که مالک چیزی شد می تواند به آن نیز اقرار نماید . ( القواعد الفقهیه ، ج 1 ص 78 )
joke

من له الغنم فعلیه العزم

42- من له الغنم فعلیه العزم . یعنی : آن که منافع را می برد ، زیان را هم باید تحمل کند . ( التحریر الجمله ، ص 56 )
joke

نفی سبیل

43- نفی سبیل یعنی: خداوند هرگز کافران را بر مومنان تسلطی نداده است( نساء /141) متن :« و لن یجعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا» (القواعد الفقهیه ، ج 1 ، ص 157 – اصول 81، 82، 153، بند 5 اصل 3 وبند 8 اصل 43 قانون اساسی9)
joke

قاعده نفی عسر و حرج

44-قاعده نفی عسر و حرج متن : « و ما جعل علیکم فی الدین من حرج » حج / 78) ترجمه : و خداوند در دین کار سنگین و سختی بر شما قرار نداد
joke

وجوب اعلام الجاهل فیما یعطی

45-وجوب اعلام الجاهل فیما یعطی . یعنی : اگر کسی چیزی را که خطرناک است به دیگری که جاهل بر آن است بدهد ، باید او را از آن خطر آگاه کند و گرنه ضامن است .46- و جوب التخلیه بین المال و ملکه یعنی : بایع باید موانع تملک و سلطه مشتری بر مبیع را بر طرف کند . (ماده 362 قانون مدنی )
joke

وجوب دفع الضرر المحتمل

47- وجوب دفع الضرر المحتمل یعنی : دفع ضرر احتمالی واجب است (و نیز دفع افسد به فاسد جایز است)
joke

الوقف حسب ما یو قفها اهلها

48- الوقف حسب ما یو قفها اهلها . یعنی : وقف ها بر اساس آنچه واقفین معین کرده اند عمل می شود . (مستدرک الوسائل ، ج 2 ، ص 511- ماده 61 قانون مدنی)
joke

یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب

49- یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب یعنی : هر آنچه که بر اثر خویشاوندی نسبی حرام است ، تر اثر خویشاوندی رضاعی هم حرام خواهد بود . ( وسائل الشعبه ، ج 14، ص 280،- ماده 1046 قانون مدنی)
joke

الزرع للزارع و لو کان غاصبا

50- الزرع للزارع و لو کان غاصبا . یعنی : زراعت و کشت از آن زارع است ولو در زمین غصبی باشد . ( ماده 33 قانون مدنی )
joke

لا مهرلبغیه

51- لا مهرلبغیه . یعنی : زن زانیه ، مهریه ندارد ( قیاس اولویت و مفهوم مخالف ماده 1099 قانون مدنی )
joke

الغاصب یوخذ باشق الاحوال

52- الغاصب یوخذ باشق الاحوال . یعنی : با غاصب به شدیدترین احکام رفتار می شود . ( جواهر الکلام ، کتاب غصب ، ص 10)
joke

لا ینسب للساکت قول

53- لا ینسب للساکت قول . یعنی به شخص سکوت کننده چیزی منسوب نمی شود . ( سبوطی ، الاشباه والنظایر ، صص142 و 143- ماده قانون مدنی )
joke

الحاکم ولی الممتنع

54- الحاکم ولی الممتنع . یعنی دادرس بر شخص امتناع کننده از انجام تکالیف ، ولایت دارد . ( ماده 237 و 833 قانون مدنی )
joke

الجاکم ولی من لا وای له

55- الجاکم ولی من لا وای له . یعنی : دادرس بر کسی که فاقد ولی ات ولایت دارد . (ماده 1218 قانون مدنی – ماده 266 قانون مجازات اسلامی )
joke

الغائب علی حجه

57- الغائب علی حجه . یعنی: شخص غائب در دادرسی حق اقامه دلیل دارد . القواعد الفقهیه ، ج 3 ، ص 86- ماده 305به بعد قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1376
joke

البیعان بالخیار ما لم یفترقا

58- البیعان بالخیار ما لم یفترقا . حدیث نبوی یعنی : متبایعین تا زمانی که از هم جدا نشده اند حق خیار دارند . مجله الا احکام العدلیه ، ماده 4- کاتو زیان، عقود معین ، ص 46 – ماده 397 قانون مدنی
joke

الکتاب کالخطاب

59- الکتاب کالخطاب . یعنی: نوشته مثل گفته است . القواعد و الفوائد ، ج 1 ص 198- دانشنامه حقوق ، ج 4 ، ص 422-437
joke

الحرام لا یحرم الحلال

60- الحرام لا یحرم الحلال . یعنی : عمل حرام بعدی ، حلال قبلی را حرام نمی کند (تهذیب الا حکام ، ج 2 ، ص 208 – ماده 1055 قانون مدنی )
joke

الحق القدیم لا یبطله شی

61- الحق القدیم لا یبطله شی یعنی: چیزی نمی تواند حق به وجود آمده قبلی را از بین ببرد . ( ماده 97 قانون مدنی )
joke

الحق للمتقدم

62- الحق للمتقدم . یعنی : اگرکسی ابتدا اقدام به ایجاد حقی نماید نسبت به آن بر دیگران اولویت دارد . ( ماده 142 قانون مدنی )
joke

الخراج با لضمان

63- الخراج با لضمان . یعنی: منافع در مقابل ضامن بودن است . ( شرح الجمله ، ج 1، ص 56 و 57 )
joke

الساقط لا یعود کما ان المعدوم لا یعود

64- الساقط لا یعود کما ان المعدوم لا یعود . یعنی : حق ساقط شده باز نمی گردد همچنان که چیز از بین رفته حیات نمی یابد . تحریر الجمله ، ج 1، صص36 و 38 – بند 3 ماده 264 و مواد 289، 290 و 291 قانون مدنی
joke

الصلح جائز بین المسلمین الا صلحاً احل حراماً و حرم حلالاً

65- الصلح جائز بین المسلمین الا صلحاً احل حراماً و حرم حلالاً . یعنی: عقد صلح بین مسلمانان جایز است مگر صلحی که بخواهد حرامی را حلال کند یا حلالی را حرام نماید .
joke

الشرط جائز بین المسلمین الا شرطاً احل حراماً او حرم حلالاً

66- الشرط جائز بین المسلمین الا شرطاً احل حراماً او حرم حلالاً . جایز یعنی : شرط کردن بین مسلمانان است مگر شرطی که حرامی را حلال کند یا حلالی را حرام نماید . تحریر الجمله ، صص 75 و 76- ماده 232 قانون مدنی
joke

الشرط الفاسد لیس بمفسد

67- الشرط الفاسد لیس بمفسد . یعنی : شرط فاسد عقد را باطل نمی کند . القواعد الفقهیه ، ج 4 ، صص 200 ، 217 ، 218 – ماده 232 قانون مدنی
joke

الطلاق بید من اخذ بالساق

68-الطلاق بید من اخذ بالساق . حدیث نبوی یعنی : طلاق به دست کسی است که عقد به دست اوست حقوق خانواده ، محقق داماد ، صص136 و 137 – ماده 1133 قانون مدنی
joke

اکل مال به باطل

69- اکل مال به باطل . متن : یا ایها الذین امنو لا تا کلو اموالکم بینکم بالباطل الا ان تکون تجاره عن تراض منکم...( نساء /29 ) یعنی : امال یکدیگر را به ناحق نخورید مگر این که بر اساس تجارتی رضایت آمیز باشد .
joke

المومنون عند شروطهم . ( حدیث نبوی )

70- المومنون عند شروطهم . ( حدیث نبوی ) یعنی : مومنان به شرطهایشان پایبندند . ( محقق داماد ، قواعد فقه ، بخش مدنی 2 ، ص 37)
joke

نهی النبی عن الغرور . ( حدیث نبوی )

71- نهی النبی عن الغرور . ( حدیث نبوی ) یعنی معامله غرری ( زیان آوری که نتیجه آن نامعلوم است ) باطل است . دکتر محمدی ، مبانی استنباط حقوق اسلامی ، ص 94
joke

اوفوا بالعقود

72- اوفوا بالعقود . ( متنده /1) یعنی : به پیمانها و قراردادهای خود وفا کنید . ( ماده 10 قانون مدنی )
joke

لا تقیه فی الدما ء

73- لا تقیه فی الدما ء یعنی : جایی که پای جان در میان است تقیه جایز نیست . وسائل الشعبه ، ج 11 ، ص 483- مکاسب ، ج 4 ، ص 356
joke

عمد الصبی بمنزله الخطا

74- عمد الصبی بمنزله الخطا یعنی : فعل عمدی کودک همانند فعل خطایی محسوب می شود . القواعد و الفوائد ، ج 1، ص 223
joke

لا کفاله فی الحد . ( حدیث نبوی )

75- لا کفاله فی الحد . ( حدیث نبوی ) یعنی : شفاعت کردن و درخواست به تأخیر انداختن ، در حدود جایز نیست . ترمینو لوژی حقوق ، ش 4508
joke

قاعده جب

76- قاعده جب متن : الاسلام یجب ما قبله . ( حدیث نبوی ) یعنی : مسلمان شدن ، گناهان پیش از آن را پاک می کند . القواعد الفقهیه ، ج 1 ، صص36،39 ، 46- اصا 169 قانون اساسی – ماده 11 قانون مجازات اسلامی – ماده 4 قانون مدنی
joke

اقامه الحدود الی من الیه الحکم

77- اقامه الحدود الی من الیه الحکم یعنی : اجرای حدود و مجازلت ها به دست حاکم است . ( اصل 36 قانون اساسی )
joke

الامتناع با لا ختیار لا ینا فی الاختیار

78- الامتناع با لا ختیار لا ینا فی الاختیار یعنی : از روی اختیار و قدرت اگر باعث تحقق چیزی شویم ، موجب نمی شود که فاعل را مسلوب الاختیار تلقی کرد . دائره المعارف حقوق ، ج 5 ، ص 50، - ماده 53 قانون مجازات اسلامی
joke

قاعده درا

79- قاعده درا متن : الحدود تدرا بالشبهات . یعنی : اجرای حدود با حصول شبهه متوقف می شود . الا شباه و النظائر ، صص122 و 123- مواد66 و67 قانون مجازات اسلامی

قواعد حقوقی